----- zakręt standardowy -----

 

kilka podstawowych rzeczy, jakie pilot powinien wiedzieć o zakręcie

A. PROMIEŃ ZAKRĘTU
Promień zakrętu (czyli jak duży/mały "łuk" zatoczy samolot w zakręcie) zależy wprost proporcjonalnie od kwadratu prędkości samolotu, a odwrotnie proporcjonalnie od kąta przechylenia samolotu w zakręcie. Innymi słowy:

- promień zakrętu będzie mniejszy przy małej prędkości lotu oraz dużym kącie przechylenia
- promień zakrętu będzie większy przy dużej prędkości lotu oraz małym kącie przechylenia


B. CHARAKTERYSTYKA PRAWIDŁOWEGO ZAKRĘTU
Zakręt prawidłowy to taki, w którym nie występuje ześlizg ani wyślizg samolotu. Innymi słowy siła nośna równoważy się z wypadkowym wektorem siły odśrodkowej i ciężaru. Samolot znajduje się w stanie równowagi.



C. WYŚLIZG
To sytuacja, w której kąt przechylenia w zakręcie jest za mały i siła odśrodkowa wypycha niejako samolot poza tor zakrętu, czyniąc jego promień większym


D. ZEŚLIZG
To sytuacja, w której kąt przechylenia w zakręcie jest za duży i siła ciężkości niejako ściąga samolot do środka zakrętu, zmniejszając jego promień

LEGENDA::
A - kąt przechylenia w zakręcie
N - siła nośna
O - siła odśrodkowa
Q - ciężar
W - siła wypadkowa (ciężaru i siły odśrodkowej)

Kolorem niebieskim zaznaczono wektor siły powodującej ześlizg/wyślizg. Z rysunku wynika jasno, że ów wektor jest wynikiem niezrównoważenia siły nośnej i siły wypadkowej (ciężaru i siły odśrodkowej).

Aby uniknąć wystąpienia powyższych sytuacji, pilot powinien korygować lot w zakręcie, prawidłowym użyciem lotek i steru kierunku, oraz odpowiednim doborem prędkości.


E. CHYŁOMIERZ I ZAKRĘTOMIERZ
W utrzymaniu prawidłowego toru zakrętu pomagają pilotowi przyrządy zwane chyłomierzem i zakrętomierzem.

Kulka chyłomierza, jak już powiedziano, daje pilotowi pojęcie o kierunku i wielkości działania sił w zakręcie, a co za tym idzie o występowaniu ześlizgu lub wyślizgu.

Wskaźnik zakrętomierza daje wyobrażenie o kącie przechylenia w zakręcie, a co za tym idzie intensywności zakrętu.

Wykonanie zakrętu tak, by zakrętomierz i chyłomierz dawały wskazania jak powyżej - skrzydło na kresce zakrętowej (L-left lub R-right) podziałki, kulka w środku - oraz utrzymanie stałej wysokości, da w efekcie zakręt skoordynowany, a zarazem standardowy (3 stopnie/sekundę).


W użytkowaniu chyłomierza należy pamiętać o podstawowej zasadzie:

- w trakcie zakrętu idealnym jest utrzymanie kulki w środku skali

- lotka pociąga kulkę
(np. położenie na lewe skrzydło - ster w lewo - spowoduje przesunięcie kulki na chyłomierzu również w lewo)


- noga odpycha kulkę (np. wychylenie steru kierunku w lewo -lewa noga na orczyku/pedale - ogon przesuwa się w prawo, kulka ucieka w prawo)


F. SIŁA NOŚNA I PRĘDKOŚĆ

Nie będziemy się zagłębiać w szczegóły, lecz podamy kilka praktycznych wskazówek:

- w zakręcie - w porównaniu z lotem po prostej - spada siła nośna

- spadek siły nośnej skutkuje spadkiem wysokości i tendencją do ześlizgu

- chcąc utrzymać prawidłowe parametry w zakręcie jak w locie po prostej, zwiększ prędkość wchodząc w zakręt (zwiększysz dzięki temu siłę nośną!)

- nie wykonasz prawidłowego zakrętu na prędkości minimalnej - samolot ulegnie ześlizgowi lub przeciągnie, w obu przypadkach wysokość zacznie spadać

- nie wykonasz również prawidłowego zakrętu przy prędkości maksymalnej - nie masz już bowiem zapasu mocy, który mógłbyś spożytkować na zwiększenie prędkości w zakręcie, wysokość zacznie spadać.

 

zakręt standardowy

Jest to zakręt wykonany ze standardową prędkością kątową, która wynosi 3 stopnie / seknundę.

W wykonaniu zakrętu standardowego pomagają urządzenia zwane chyłomierzem i zakrętomierzem. Obserwacja wskazań chyłomierza zapobiega wyślizgowi lub ześlizgowi w zakręcie. Natomiast zakrętomierz został skonstruowany tak, by wychylenie jego wskazówki do oznaczonego znacznika odpowiadało zakrętowi z prędkością kątową 3 stopni na sekundę.
Prawidłowo wykonany zakręt standardowy na zintegrowanym zakrętomierzu z chyłomierzem samolotu typu Cessna 172 wygląda następująco:


Jak już wspomniano w poprzednim rozdziale, promień zakrętu zależy od prędkości samolotu oraz kąta pochylenia w zakręcie. Jeśli więc będziemy poruszać się z większą prędkością, by wykonać zakręt standardowy, będziemy zmuszeni zwiększyć kąt pochylenia samolotu. Odwrotnie, lot z małą prędkością zmusi pilota do zmniejszenia kąta pochylenia.
Samoloty wyposażone w zakrętomierz o tyle ułatwiają sprawę, że urządzenie to wskazuje pilotowi jak bardzo zacieśnić lub poluźnić zakręt, by wykonać go ze standardową prędkością kątową, w zależności od aktualnej prędkości samolotu.

Przy prędkości kątowej 3 stopni na sekundę, czas wykonania zakrętu:
- o 360 stopni wynosi 2 minuty
- o 180 stopni wynosi 1 minutę
- o 90 stopni wynosi 30 sekund